Motor statorlarının sağlığının sağlanması, endüstriyel sistemlerin güvenilir ve verimli kalması için çok önemlidir. Küçük sorunlar bile kritik arızalara yol açabilir; bu nedenle, maliyetli arıza sürelerinden kaçınmak için doğru ve zamanında test yöntemleri büyük önem taşır.
1. Yalıtım Direnci Testi (IR)
Yalıtım Direnci Testi, en temel teşhis araçlarından biridir. motor statorlarıStator sargısı ile toprak arasındaki direnci ölçerek, kirleticileri, nemi ve bozulmayı tespit edip yalıtımın durumunu değerlendirir.
Bir megohmmetre kullanılarak, doğru akım voltajı (tipik olarak 500V–5000V) uygulanır ve direnç megohm (MΩ) cinsinden ölçülür. Yüksek direnç etkili yalıtımı gösterirken, düşük direnç potansiyel sorunları ortaya koyar.
Ne zaman ve neden kullanılır?
- Endüstriyel sektörlerde rutin bakım
- Kurulum veya onarım sonrası ön çalıştırma kontrolleri
- Su girişi veya kirleticilerden kaynaklanan arızaların erken tespiti
| Artıları | Dezavantajlar |
| Basit ve hızlı bir şekilde gerçekleştirilebilir. | Sargılar arası arızaları tespit edemiyor. |
| Uygun fiyatlı ve yaygın olarak kullanılan | Sonuçlar sıcaklık ve nemden etkilenir. |
| Rutin bakım ve çalıştırma öncesi kontroller için uygundur. | Sadece topraklama yalıtımı sorunlarını tespit eder. |
2. Ani Akım Karşılaştırma Testi
Aşırı gerilim testi, diğer testlerin sıklıkla gözden kaçırdığı sargılar arası izolasyon arızalarını belirlemek için idealdir. Sargılara yüksek gerilim darbeleri uygular ve sargılar arasındaki veya bir referansa göre dalga biçimlerini karşılaştırır.
Dalga biçimindeki farklılıklar, yalıtım zayıflığını veya bobin dengesizliğini gösterir.
Ne zaman ve neden kullanılır?
- OEM üretiminde kalite kontrolü
- Onarım merkezlerinde geri sarım doğrulaması
- Kritik motorlarda öngörücü bakım
| Artıları | Dezavantajlar |
| Sargılar arası izolasyon arızalarına karşı son derece hassas. | Yanlış uygulandığında yalıtım malzemesine aşırı gerilim uygulayabilir. |
| Erken arıza tespiti için etkilidir. | Dalga formu yorumlama konusunda uzmanlık gerektirir. |
| Motor imalatı ve sarımında kalite güvencesi için idealdir. | Sık veya çevrimiçi testler için uygun değildir. |
3. Polarizasyon İndeksi (PI) Testi
Polarizasyon İndeksi testi, yalıtımın zaman içindeki dielektrik emilimini değerlendirerek, tek seferlik bir IR okumasından daha derin bir anlayış sunar. Özellikle kirleticileri veya eskiyen yalıtımı tespit etmek için etkilidir.
Doğru akım gerilimi uygulandıktan bir ve on dakika sonra direnç ölçülür. Pi oranı şu şekilde hesaplanır:
- PI, 10. dakikadaki IR değerinin 1. dakikadaki IR değerine bölünmesiyle elde edilir.
- 2,0 veya daha yüksek bir değer, iyi yalıtım kalitesini gösterir.
Ne zaman ve neden kullanılır?
- Büyük veya yüksek voltajlı motorlarda
- Uzun süreli depolama veya çevresel etkilere maruz kalma sonrasında
- Aşındırıcı ortamlara maruz kalan motorlar için
| Artıları | Dezavantajlar |
| Eskimiş yalıtım malzemelerini, nemi ve kiri tespit eder. | En az 10 dakika sürer. |
| Tek bir yalıtım direnci testinden daha bilgilendirici. | Sonuçlar çevresel faktörlerden etkilenir. |
| Tahribatsız ve tekrarlanması kolay | Yalıtımın homojen bir şekilde bozulması durumunda faydası azalır. |
4. Kısmi Deşarj (PD) Testi
Kısmi Deşarj Testi, stator izolasyonundaki boşluklarda, çatlaklarda veya kirlenmiş alanlarda meydana gelen mikroskobik elektriksel deşarjları tespit eder. Bunlar, izolasyon bozulmasının erken belirtileridir.
Kısmi dezenfeksiyon (PD), çevrimdışı (enerjisiz) veya çevrimiçi (çalışır durumda) olarak gerçekleştirilebilir ve voltaj uygulanmasını ve yayılan yüksek frekanslı darbelerin veya akustik sinyallerin izlenmesini içerir.
Ne zaman ve neden kullanılır?
- Kritik operasyonlarda kullanılan yüksek voltajlı ekipmanlar
- Trafo merkezlerinde, enerji santrallerinde ve rüzgar türbinlerinde sürekli izleme.
- Devreye alma ve rutin değerlendirmeler
| Artıları | Dezavantajlar |
| Yalıtım kusurlarının erken aşamalarını tespit eder. | Yüksek ekipman ve kurulum maliyeti |
| Hem çevrimiçi hem de çevrimdışı ortamlarda çalışır. | Elektrik ve çevresel gürültüye duyarlı |
| Öngörücü bakım ve uzun vadeli izleme olanağı sağlar. | Arızaları yorumlamak ve yerini tespit etmek uzmanlık gerektirir. |
5. Çekirdek Kaybı Testi (EL-CID)
Çekirdek Kaybı Testi, stator çekirdeğinin yapısal sağlamlığını ve manyetik performansını değerlendirir. Enerji kayıplarını artıran ve sıcak noktalar oluşturan kısa devre yapmış laminasyonları belirlemeye yardımcı olur.
EL-CID gibi yöntemler kullanılarak, bir tarayıcı laminasyonlardaki başıboş akıyı veya anormal ısıtma modellerini tespit ederken düşük voltajlı bir AC sinyali uygulanır.
Ne zaman ve neden kullanılır?
- Motor sarımı sırasında sökülme işleminden sonra
- Onarılan motorların yeniden montajından önce
- OEM kalite güvencesinde
| Artıları | Dezavantajlar |
| Stator çekirdeğindeki kısa devre yapmış laminasyonları tespit eder. | Çıplak statora erişim gerektirir. |
| İnvaziv olmayan ve güvenli | Yalnızca çevrimdışı olarak gerçekleştirilebilir. |
| Geri sarma işleminden önce çekirdek bütünlüğünü sağlar. | Büyük makineler için zaman alıcı |
Motor Stator Testlerinde Eğilimler
Endüstriyel operasyonlar öngörücü bakım ve dijital dönüşüme doğru ilerlerken, stator testleri de gelişiyor:
Entegre Akıllı Teşhis
Modern test ekipmanları, IR, PI ve aşırı gerilim testlerini tek bir cihazda birleştirerek iş akışını kolaylaştırır ve doğruluğu artırır.
Bulut ve Nesnelerin İnterneti Bağlantısı
Kablosuz bağlantı özelliğine sahip test cihazları, verilerin merkezi izleme platformlarına iletilmesine olanak tanır. Bakım ekipleri, performans eğilimlerini uzaktan inceleyebilir.
Yapay Zeka ve Makine Öğrenimi
Yapay zekâ, kısmi deşarj (PD) modellerini analiz etmek, yalıtım ömrünü tahmin etmek ve bakım eylemleri önermek için kullanılıyor.
Çevrimiçi Durum İzleme
Motorlara yerleştirilen sensörler artık sıcaklığı, titreşimi, akım dengesizliğini ve deşarj aktivitesini sürekli olarak izleyebiliyor; bu da zamana dayalı aralıklar yerine koşullara dayalı servis imkanı sağlıyor.
